3,2. Kritikoj pri la alfabeto kaj sonoj

3.2.1. "La supersignitaj literoj (c^, g^, h^, j^, s^, u^) estigas malfacilajhojn al la presistoj" (Ronai).

* * *

Fakte tiaj literoj ne ekzistas en komunaj presejoj. Tamen la esperantaj presejoj ekzistantaj en la mondo garantiadas, ofte kun alta nivelo de presarto, la publikigadon de libroj, gazetoj, revuoj kaj chiuspecaj presajhoj en la Internacia Lingvo.

Cetere estas memorinda la formulo de la karmemora brazila esperantisto Ismael Gomes Braga: "La presistoj devas servi al la lingvo, kaj ne la lingvo servi al la presistoj. "

* * *

3.2.2. "La supersignitaj literoj malhelpas la rekonon de la intemaclaj radikoj, kaj bremsas la rapidan skribadon" (Bodmer).

Jen kelkaj vortoj komencighantaj per supersignitaj konsonantoj: chesi, ghemelo, ghentila, hhirurgio, jhumalo, shtato. Chu necesas speciala peno, ekz. al la portugal-lingvanoj, por ke ili rekonu siajn naciajn vortojn cessar, gemeo, gentil, cirurgia, jornal, estado (devenintaj respective de cessare, geminu, gentile, kheirurgia, diurnale, statu)?

Aliflanke chu ne estas pli rapide kaj logike skribi "c^evalo", ol "chevalo"? au "g^ermo", ol "ghermo", anstatauigante digramon per unusola litero?

* * *

3.2.3. "La adopto de "u^" (kun renversita duoncirklo) kaj "j", por indiki respektive la duonvokalojn "u" kaj "i", kontraustaras la kutimon de la plimulto de la lingvoj" (Ronai).

U^, kun renversita duoncirklo, kaj "j" (kiu havas la valoron de mallonga i) estas necesaj en fonetika ortografio, kia estas la esperanta, por indiki la duonvokalon, t. e. la elementon pli malfortan de diftongo. Char en Esperanto chiuj plursilabaj vortoj estas akcentitaj en la antaulasta silabo, la klara indiko de la duonvokaloj prezentas la avantaghon eviti misprononcojn.

* * *

3.2.4. " H kaj h respondas al sonoj malfacile prononceblaj, samkiel sc kaj nkc" (Bodmer).

Vere h ne prezentas malfacilajhon: ghi reprezentas sonon similan al tiu, kiun ni faras blovante en la manojn, por ilin varmigi.

Male h^, cetere tre malofta, respondas sendube al malfacila sono, kaj Esperanto, kiel vivanta lingvo, prezentas la tendencon anstatauigi ghin per k. Tiel, ekz., flanke de hhaoso, hhemio kaj hhirurgio, ekzistas kaoso, kemio kaj kirurgio.

Sc (ekz. disciplino) estas ankau malfacila, sed kompense tre malofta.

Pri la grupo nkc, aperanta ekz. en funkcio, oni povas diri, ke ghi ne estas pli malfacila, ol en la latina functio, la franca fonction au la angla function.

* * *

3.2.5. "La konstanta ripetado de la finajhoj -oj, -aj, -ojn, -ajn kaj de kelkaj tre komunaj vortoj lacigas la bushon kaj la orelojn."

La konstanta ripetado de sonoj estas malagrabla en chluj idiomoj. En la portugala, estas tre facile ripeti la sonon ao (aun) kiel ekz.: Pedimos-Ihe antorizacao para a realizacao de uma reuniao em que se tratarao os seguintus assuntos... (Ni petas al vi permeson efektivigi kunvenon en kiu oni pritraktos la jenajn aferojn...).

Certe oni evitas tion facile, uzante sinonimojn au allajn vortkonstruojn: Pedimos-Ihe licenca para realizar uma reuniao, a fim de tratar-se dos seguintes assuntos...

La samo okazas al Esperanto: ni povas en ghi eviti la ripetadon de -ojn, -ajn samkiel de tre komunaj vortoj kiel: estas, kiu, tiu chi ktp. Iom da atento kaj bona volo plibonigas la stilon kaj silentigas la kritikon.